Jadalnia wydzielona w salonie czy umiejscowiona w dedykowanym jej pokoju to przestrzenie, których sercem zdecydowanie jest stół. To przy nim bowiem w gronie rodziny i przyjaciół celebruje się posiłki i prowadzi wielogodzinne rozmowy, jak również często mamy swoje miejsce do pracy zdalnej czy odrabiania lekcji z dziećmi. Współcześnie jadalnia to zatem miejsce wielofunkcyjne, wymagające pełnego komfortu, ergonomii i estetyki. A to wszystko może zapewnić prawidłowe oświetlenie tej strefy. Lampa wisząca nad stołem pełni zatem podwójną rolę – ozdoby, która jest punktem centralnym przestrzeni, jak i technicznego źródła światła zadaniowego. Tymczasem jeden z najpoważniejszych błędów aranżacyjnych, który popełniają zarówno amatorzy, jak i początkujący projektanci to zaburzenie proporcji na linii lampa-stół. Co to oznacza w praktyce? Zbyt małą i delikatną lampę wiszącą nad masywnym, dużym blatem stołu, przez co taki stół ginie w przestrzeni, a lampa nie jest w stanie równomiernie doświetlić miejsc siedzących, bądź też odwrotnie – ogromną lampę wiszącą lub żyrandol z wieloma źródłami światła nad niewielkim stolikiem. Z kolei gigantyczny żyrandol nad subtelnym, czteroosobowym stolikiem przytłacza wnętrze, optycznie je zmniejsza, jak i grozi bolesnym efektem olśnienia. Jak więc znaleźć idealną równowagę między stołem a geometrią oprawy oświetleniowej? Odpowiedzią jest tu podstawowa reguła architektów wnętrz, czyli zasada 1/3. O co w tej zasadzie chodzi i jak wygląda proces doboru idealnej lampy nad stół? O tym w poniższym artykule.
Czym jest architektoniczna zasada 1/3 czyli matematycznie wyliczona harmonia
W projektowaniu układu przestrzeni nic nie jest dziełem przypadku, ponieważ ludzkie oko podświadomie odbiera dane wnętrze jako spójne i przyjazne, jeśli panuje w nim harmonia matematyczna, wywodząca się ze starożytnej zasady złotego podziału. W przypadku oświetlenia nad stołem chodzi o zasadę 1/3, która określa optymalną średnicę lub szerokość lampy wiszącej, jak i kompletnej kompozycji multilight, w stosunku do szerokości i długości blatu, nad którym się znajduje. Bazę stanowi tu reguła, że szerokość bądź średnica klosza lampy powinna stanowić około 1/3 do maksymalnie 1/2 szerokości lub długości blatu stołu. Zatem przykładowo dla stołu prostokątnego długości 180 cm, minimalna wielkość lampy to 60 cm, a maksymalna – 90 cm. Podążanie za tą zasadą i trzymanie się takiego przedziału zapewni, że lampa nad stołem zachowa odpowiedni ciężar wizualny, stając się integralną częścią bryły stołu, a nie oderwanym od kontekstu elementem sufitu. Jak każda zasada jednak, tak i ta ma wyjątek – stoły okrągłe. W ich przypadku idealna średnica lampy to 1/3 średnicy stołu. Dlaczego? Otóż koła silniej dominują w przestrzeni, a przekroczenie połowy średnicy blatu w przypadku stołu okrągłego praktycznie zawsze wywoła efekt przytłoczenia.
Jak dobrać kształt lampy do geometrii stołu?
Wielkość lampy w stosunku do stołu to jednak nie jedyna kwestia, którą trzeba rozważyć dobierając lampę do jadalni. Drugim, równie istotnym czynnikiem, który buduje proporcje jest spójność kształtów – zatem powielanie geometrii blatu w kształcie lampy jest najprostszą drogą do uzyskania profesjonalnego efektu wizualnego. Jak to więc wygląda przy poszczególnych kształtach stołu? W przypadku blatów prostokątnych lub owalnych, najlepiej zastosować lampę liniową lub wielopunktowe kompozycje. Nad długim blatem bowiem pojedyncza lampa wisząca o klasycznym, okrągłym kloszu rzadko zda egzamin, zarówno estetyczny, jak i funkcjonalny, ponieważ boki stołu pozostaną w mroku. Zatem zgodnie z zasadą 1/3 można zastosować następujące rozwiązania: nowoczesne, smukłe profile LED lub geometryczne belki długości około 1/3 długości blatu stołu, jak np. lampa wisząca typu belka z dynamiczną regulacją wysokości i sterowaniem gestami Balans i designerska lampa slim świecąca zarówno do góry, jak i w dół, złożona z dwóch belek z możliwością swobodnego rozstawienia Miami od Argon bądź też systemy kaskadowe i szeregowe, czyli tzw. multilight czyli zamontowanie w miejsce jednej dużej lampy trzech lub czterech mniejszych lamp zawieszonych obok siebie na jednej listwie. Wówczas całkowita rozpiętość takiej kompozycji powinna mieścić się w ustalonym przedziale między 1/3 a 1/2 długości blatu.
A jak postąpić w przypadku stołów okrągłych i kwadratowych? Blaty o równych proporcjach bocznych wymagają zdecydowanie oświetlenia centralnego, które skupia się wokół jednego punktu osiowego, dlatego dobrym wyborem są tu lampy nad stół w kształcie kuli, żyrandole typu ring, jak i klasyczne żyrandole z ramionami, jak model Augustine w formie świecznika, z najnowszej kolekcji Argon, przy czym ich rozpiętość w najszerszym punkcie ma odpowiadać zasadzie 1/3.
I jeszcze jedna niemniej istotna kwestia - wysokość zawieszenia lampy nad stołem, czyli trzeci z parametrów wpływających na zachowanie prawidłowych proporcji na linii stół jadalniany – lampa. Dobór prawidłowej średnicy lampy nie będzie miał sensu, jeśli oprawa będzie wisiała na nieprawidłowej wysokości, ponieważ to odległość między blatem a dolną krawędzią klosza decyduje o kącie rozwarcia strumienia światła, a tym samym - komforcie użytkowania. Wysokość ta natomiast zależy od rozmiarów samej lampy. Te o średnicy do 50 cm powinny mieć dolną krawędź klosza umieszczoną na wysokości około 80 cm nad blatem stołu, natomiast lampy większe bądź bardziej zdobione, o średnicy powyżej 60 cm, należy umieszczać tak, aby nie ograniczać pola widzenia osobom siedzącym naprzeciwko siebie, czyli na wysokości około 90 cm nad blatem. Należy zadbać przy tym o to, żeby lampa nad stołem wisiała na takiej wysokości, aby całkowicie eliminować zjawisko olśnienia bezpośredniego, jednocześnie nie zasłaniając twarzy rozmówcy.
Co jeszcze należy brać pod uwagę dobierając lampę nad stół?
Oprócz długości blatu i wielkości lampy zgodnie z zasadą 1/3, wyróżnia się jeszcze jeden istotny parametr techniczny, który chroni użytkowników przed urazami fizycznymi. Chodzi tu o tzw. strefę buforową szerokości. Oznacza to, że niezależnie od wielkości lampy i jej zdobień, które np. wystają poza jej główny obrys, zewnętrzna krawędź lampy musi być cofnięta o minimum 15–20 cm od krawędzi stołu. Jest to istotne, ponieważ podczas wstawania od stołu, odsuwania krzesła czy pochylania się nad blatem w celu sięgnięcia po naczynie, głowa porusza się w przestrzeni bocznej stołu. Zatem, jeśli lampa będzie zbyt szeroka, to użytkownicy będą uderzać w nią głową, a to generuje bezpośrednie niebezpieczeństwo i zdecydowanie obniża komfort użytkowania jadalni.
Dobranie idealnej wielkości klosza według reguł architektonicznych jest sukcesem wizualnym, który warto poprzeć odpowiednią technologią świetlną, ponieważ duży klosz wyposażony w słabą żarówkę, czy też mała lampka z agresywnym strumieniem są w stanie zepsuć końcowy efekt. Konstrukcja klosza lampy wpływa na sposób rozprowadzania przez nią światła. I tak klosze zamknięte, nieprzezroczyste, wykonane np. z metalu, jak model Bonita czy żyrandol kaskadowy Sines kierują cały strumień świetlny w dół, dlatego też w ich przypadku trzymanie się górnej granicy zasady 1/3 jest ważne po to, aby plama światła objęła cały stół. Z kolei klosze półprzezroczyste, wykonane z mlecznego szkła czy tkaniny rozpraszają światło również na boki i sufit, dlatego mogą być nieco mniejsze, ponieważ doświetlają przestrzeń wokół stołu w sposób dyfuzyjny.
Dobierając źródło światła do lampy nad stół trzeba też koniecznie sprawdzić, jaką ma ono wartość wskaźnika oddawania barw CRI, aby jedzenie wyglądało apetycznie i świeżo, a także wybrać takie o temperaturze barwowej ciepłej i klimatycznej, bo sprzyja ona relaksowi i budowaniu przyjemnej, rodzinnej atmosfery.
Wybór lampy nad stół jest procesem, w którym intuicję estetyczną należy poprzeć precyzyjnymi wyliczeniami, a stosując zasadę 1/3, zyskujemy pewność, że nowa oprawa oświetleniowa idealnie wpisze się w proporcje wnętrza, tworząc spójną architektonicznie bryłę z blatem kuchennym czy jadalnianym.
facebook instagram